อ.ประสิทธิ์ คงทรัพย์ /ร.ร. สิริภัจจ์ การแพทย์แผนไทย

ชื่อวิทยาศาสตร์ Cissus hastata Miq.
ชื่อวงศ์ VITACEAE
ชื่ออื่น ส้มข้าว (ปัตตานี), ส้มเค้า (หาดใหญ่, คลองหอยโข่ง – สงขลา),
ส้มออบแอบ(ฉวาง,พิปูน- นครศรีธรรมราช), ส้มเสดสา*(ร่อนพิบูลย์-นครศรีธรรมราช)
ย่านส้มออบ, เถาส้มออบ(สุราษฎร์ธานี), ส้มสันดาน (ชลบุรี),
ลักษณะลำต้น เป็นไม้เลื้อยเนื้ออ่อนพันต้นไม้อื่นลักษณะเถาเป็น 4 เหลี่ยม แบ่งเป็นข้อๆ
ลักษณะใบ ใบมีลักษณะเรียว ปลายแหลม โคนใบ เป็นง่าม ขอบใบเรียบ ใบกรอบเกรียม (บางกว่าส้มปูนแต่ใบยาวกว่า)
ลักษณะดอก มีสีชมพู มีกลีบเลี้ยงสีเขียว ออกดอก เป็นช่อเหมือนส้มปูน
ลักษณะผล เป็นช่อคล้ายลูกเถาคันแต่มีขนาดเล็ก เท่าเมล็ดพริกไทย มีผลประมาณ 30-40 เมล็ด
ส่วนที่ใช้เป็นอาหาร ยอด ใบเพสลาดหรือใบแก่

รสชาติ เปรี้ยว
ส่วนที่ใช้ขยายพันธุ์ เมล็ด เถา
พื้นที่ที่เจริญเติบโตได้ดี ชายทุ่ง ที่ราบ
ฤดูกาลที่ให้ผลผลิต ตลอดปี
ส่วนที่เป็นพิษ ไม่มี
ประโยชน์ ใช้ยอด ใบเพสลาด หรือใบแก่ นำมาประกอบอาหารให้มีรสเปรี้ยว ในภาคอีสานนิยมนำมาใช้ใส่แกงเห็ด ต้มไก่ ต้มปลา

ความเชื่อ ไม่มี
สรรพคุณทางสมุนไพร ราก แก้อักเสบเนื่องจากเป็นแผลในกระเพาะ อาหาร ต้มเป็นยาขับพยาธิไส้เดือนสำหรับเด็ก ใบสดตำพอกแก้พิษสุนัขกัด ดับพิษตานซาง ขับพยาธิ
ส่วนที่ใช้ประโยชน์
ใบและยอดอ่อน มีรสเปรี้ยว ใช้เป็นผักแกงส้ม (แกงเหลือง ปักษ์ใต้) หรือนำไปลนไฟ
ตำน้ำพริกได้

หมายเหตุ ของคนโบราณ:
1. ส้มเสดสา* – ความหมายในภาษาไทยถิ่นใต้ คือ ส้มของคนที่ทุกข์ยากลำบาก หรือ
ส้มของคนยากคนจน (คนที่เสดสา)

2. มีพันธุ์ไม้ชนิดหนึ่ง ชาวพิษณุโลก เรียกว่า ส้มอ๊อบแอ๊บ ( Embelia subcoriaea
(C.B.Clarke) Mez. วงศ์ MYRSINACEAE) เป็นพืชในตระกูลไม้ยืนต้นและไม้พุ่ม ขณะ
ที่ ส้มออบแอบของชาวนครศรีธรรมราช เป็นพืชเถาที่เกี่ยวพันต้นไม้อื่น ดังนั้น ส้มอ๊อบ
แอ๊บ ของชาวพิษณุโลก จึงเป็นพันธุ์ไม้ที่ต่างชนิดกันกับ ส้มออบแอบ ของชาวนครศรีฯ
หรือ ส้มเค้า ของชาวสงขลา ต้นส้มอ๊อบแอ๊บ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Tag Cloud

%d bloggers like this: